فصل اول

نکات متن درس

·         آدمی اغلب در مورد خود و طبیعت، پرسش هایی دارد. در پاسخ به این پرسش ها :

o        گاه به خرافات، و جادوگری و حدس و گمان روی می آورد ( به علت کمبود دانش ).

o        از واقعیت و منطق استفاده می کند ( با تفکر علمی و با استفاده از روش علمی ).

·         محققان می کوشند برای پاسخ همه پرسش های خود دلیل کافی داشته باشند.

·         محققان ضمن شک کردن به بسیاری از چیز هایی که مردم آنها را اثبات شده می پندارند، با استفاده از ابزار های دقیق (جهت رفع خطاهای حواس) پاسخ منطقی به پرسش ها می دهند.

·         مثال­هایی از خطاهای حواس آدمی :

o        خطای بینایی : اگر مداد خود را داخل یک لیوان آب فرو ببرید، آن خود را کوتاه تر می بینید.

o        خطای شنوایی :وقتی در گوش احساس می کنی صدای سوت می آید.

o        خطای لامسه : سه ظرف محتوی آب سرد ، آب گرم و آب ولرم داریم. اگر همزمان دست راست خود را در آب سرد و دست چپ خود را در آب گرم فرو برده و مدتی را درون آن نگه داریم، و پس از آن همزمان هر دو دست خود را در آب ولرم فرو ببریم، دست راست آب ولرم را گرم و دست چپ آب ولرم را سرد احساس می کند.

o        خطای بویایی : سازش گیرنده های بویایی هنگامی که به مدت طولانی در یک محیط بو دار قرار می گیریم.

o        خطای چشایی : چای داغ چندان تلخ احساس نمی شود، ولی اگر همان چای سرد تر شود تلخ تر احساس می شود.

·         تفکر علمی، همان استفاده از واقعیت ها و منطق برای یافتن پاسخ ها است.

فعالیت  صفحه 2 کتاب

1-چه مثال های دیگری درباره خطاهای بینایی،شنوایی،لامسه وحتی بویایی و چشایی می شناسید؟

پاسخ: خطای بینایی: دیدن سراب؛ خطای شنوایی: نشنیدن صدا های با فرکانس خیلی زیاد؛ خطای بویایی: سازش با بو؛   خطای لامسه: اگر دمای بدن تغییر کند در تعیین سردی و گرمی اجسام دچار تناقض می ­شویم؛ خطای چشایی: احساس نکردن مزه غذاهای بسیار داغ و بسیارسرد.

2-      چگونه می توان با وجود این خطاها،دنیای پیرامون خود را به نسبت درست درک کنیم؟

پاسخ: با استفاده از روش علمی، ابزارها و وسایل دقیق اندازه گیری.

3-      در پیرامون ما امواج رادیویی، تلوزیونی و مخابراتی فراوانی در حال عبورند. ما در بدنمان اندامی برای درک آنها نداریم. آدمی چگونه این نقص را بر طرف کرده است؟

پاسخ: آدمی با ساختن دستگاه هایی که این امواج را به امواج قابل حس برای ما تبدیل می کند، توانسته است تا این نقص را برطرف کند.

 

·         تعریف روش علمی[1] : روشی که معمولاً محققان برای حل علمی مسائل و یافتن پاسخ پرسش های خود استفاده می کنند.

·         مراحل روش علمی :

1-      تعریف مسئله

2-      جمع آوری اطلاعات

3-      فرضیه سازی

4-      آزمایش فرضیه

5-      ثبت یافته ها

6-      تفسیر یافته ها، نتیجه گیری و نظریه سازی

7-      انتشار گزارش

·         تعریف مسئله : در این مرحله پرسش مورد نظر با دقت و به طور واضح تعریف می شود. این مرحله، مرحله ی لازم و ضروری است.

·         جمع آوری اطلاعات : در این مرحله کلیه اطلاعات لازم در مورد مسئله ی مورد نظر جمع آوری می شود.

o        محققان معمولاً کارهای خود را از صفر شروع نمی کنند. زیرا کارهای یک محقق اساس کار محقق دیگر است.

o        منابع جمع آوری اطلاعات : مراجعه به کتاب ها، مجله های علمی، مقالات و اینترنت.

o        یکی از مهمترین روش های جمع آوری اطلاعات، مشاهده و آزمایش است.

·         فرضیه : حدس و گمانی که بر پایه ی اطلاعات به دست آمده درباره ی علت پدیده ای زده می شود.

·         آزمایش فرضیه : برای درستی یا نادرستی فرضیه آن را آزمایش می کنند.

·         ثبت یافته ها : تمام مراحل آزمایش و مشاهدات حاصل باید ثبت شوند.

·         نتیجه گیری ، تفسیر و نظریه سازی : تفسیر نتایج آزمایش در این مرحله انجام می شود.  در صورتی که نتایج آزمایش درستی فرضیه را ثابت نماید، فرضیه تبدیل به نظریه می شود.

·         انتشار گزارش : جهت آگاهی دیگران نتایج آزمایشات به صورت مقالات علمی در مجلات (ژورنال ها[2] ) علمی چاپ و یا در سمینار ها و کتاب ها منتشر می گردد.

·         مهمترین قسمت های روش علمی عبارتند از تعریف مسئله، مشاهده و تفسیر مشاهدات است.

·         روش علمی فقط برای موضوع هایی بکار می رود که بتوان آن را در آزمایشگاه یا در طبیعت، مشاهده، اندازه گیری یا آزمایش کرد.

مثالی از کاربرد روش علمی

o        تفکر خلق الساعه[3]: پیدایش خود به خودی ماده ی زنده .

o        مثال ها :

ون هلمونت

ماهی از گل و لای جوی ها و آبگیر ها تولید می شود.

•         پیدایش خود به خودی موش ها از پیراهن کثیف و دانه های گندم.

o        معتقدان به این تفکر :  ارسطو –  ون هلمونت[4]

o        کسانی که این تفکر را رد کردند : فرانچسکو ردی –  لویی پاستور

·         آزمایش ون هلمونت (برای اثبات تفکر خلق الساعه) :

o         یک پیراهن کثیف را در مجاورت چند خوشه ی گندم قرار داد.

o         پس از 21 روز دیدی که از آن دو موش پدید آمده است.

o         نتیجه گرفت که تفکر خلق الساعه درست است!

·          نقص آزمایش ون هلمونت : وی آزمایش خود را کنترل نکرد.

 

·         دو درس مهم که دانشمندان از آزمایش های ون هلمونت گرفتند :

1- کنترل کردن تمام عواملی که بر نتیجه ی آزمایش تأثیر می گذارند.

2- عقاید دانشمند قبل از آزمایش، نباید بر نتیجه ی آزمایش تأثیر بگذارد.

·         آزمایش کنترل شده : آزمایشی که در آن دو آزمایش یکسان، به طور همزمان انجام می شود. همه ی عواملی که بر نتیجه ی آزمایش موثرند، به جز یکی از آنها ( که قرار است اثر آن بر آزمایش مورد تحقیق قرار گیرد) یکسان است.

·         ابطال تفکر خلق الساعه با استفاده از روش علمی :

o        فرانچسکو ردی[5] تفکر خلق الساعه را به وسیله روش علمی باطل کرد.

o        مراحل روش علمی فرانسچکو ردی برای باطل کردن تفکر خلق الساعه:

•         تعریف مسئله : آیا واقعاً ممکن است بدون وجود مگس های دیگر، مگسی خود به خود از گوشت فاسد به وجود آید یا نه؟

•         جمع آوری اطلاعات : ردی در این مرحله بیشتر به شیوه ی مشاهده روی آورد.

•         فرضیه : نوزادان کرمی شکل از ذرات ریزی که مگس ها روی گوشت فاسد بر جای می گذارند، به وجود می آیند.

•         آزمایش فرضیه :

·

فرانچسکو ردی

قطعاتی از گوشت را در ظروف مختلف با درب باز و بسته قرار داد.

·         مشاهده کرد که نوزادان مگس فقط در ظروف درب باز ظاهر می شود.

·         درون ظروف درب بسته نوزاد مگسی به وجود نمی آید.

•         آزمایش را تکرار کرد – نتیجه گرفت که مگس خود به خود از گوشت گندیده به وجود نمی آید، بلکه هر مگس حاصل تخم گذاری مگسی دیگر است.

•         نظریه : فرانچسکو ردی تفکر خلق الساعه (پیدایش خود بخودی ماده زنده) را باطل کرد.

•         ردی آزمایشات و نتایج خود را در سال 1668 در کتابی به نام « آزمایش هایی درباره ی پیدایش حشرات» منتشر کرد.

·        علوم زیستی : مجموعه ی علومی که منجر به شناخت علمی موجودات زنده و عوامل موثر بر آنها می شود.

·         دانش علوم زیستی : مجموع آگاهی هایی که پژوهشگران علوم زیستی با استفاده از روش علمی، در آزمایشگاه یا محیط زیست طبیعی موجودات زنده به دست آورده اند.

·         انواع پژوهش های علوم زیستی:

o        پژوهش های علوم زیستی پایه ای

•         هدف : شناخت قوانین حاکم بر پدیده های زیستی

•         مثال : تحقیق درباره ی چگونگی به ارث رسیدن صفات از والدین به فرزندان بدون در نظر گرفتن کاربرد ­های آن در زندگی.

o        پژوهش های علوم زیستی کاربردی :

•         هدف : استفاده ی انسان از پدیده های زیستی، برای زندگی بهتر.

•         مثال : چگونگی استفاده از قوانین وراثت برای به دست آوردن گیاهان یا جانورانی با مشخصات مطلوب تر.

·         علومی که بیشترین کاربرد در علوم زیستی دارند : شیمی و فیزیک.

فعالیت صفحه 5 کتاب

1-       چه عواملی باعث افزایش انبوه اطلاعات علمی در چند دهه ی گذشته شده است؟

پاسخ: پیشرفت تکنولوژی و ساخته شدن وسایل دقیق آزمایشگاهی، پیشرفت وسایل ارتباط جمعی و غیره

2-      آیا شک کردن در نظریه های علمی لازم است؟ چرا؟

پاسخ: بله ، زیرا با پیشرفت علم وتکنولوژی ممکن است بعضی از نظریه های علمی باطل شود.

3-      آیا محققان همیشه ،همه مراحل روش علمی را قدم به قدم می پیمایند ؟

پاسخ: خیر، زیرا کار های یک محقق می تواند اساس کار محققان دیگر قرار گیرد .

4-       مراحل روش علمی را د ر آزمایش ردی مشخص کنید ؟

پاسخ: 1- تعریف مسئله : آیا واقعاً ممکن است بدون وجود مگس های دیگر، مگسی خود به خود از پوشت فاسد به وجود آید یا نه؟ 2- جمع آوری اطلاعات : ردی در این مرحله بیشتر به شیوه ی مشاهده روی آورد.3- فرضیه : نوزادان کرمی شکل از ذرات ریزی که مگس ها روی گوشت فاسد بر جای می گذارند، منشاء به وجود می آیند.4- آزمایش فرضیه : قطعات گوشت را در ظروف مختلف با درب باز و بسته قرار داد. مشاهده کرد که نوزادان مگس فقط در ظروف درب باز ظاهر می شود. درون ظروف درب بسته نوزاد مگسی به وجود نمی آید. 5- آزمایش را تکرار کرد – نتیجه گرفت که مگس خود به خود از گوشت گندیده به وجود نمی آید، بلکه هر مگس حاصل تخم گذاری مگسی دیگر است.6- نظریه : فرانچسکو ردی تفکر خلق الساعه (پیدایش خود بخودی ماده زنده) را باطل کرد. 7- ردی آزمایشات و نتایج خود را در سال 1668 در کتابی به نام « آزمایش هایی درباره ی پیدایش حشرات» منتشر کرد.

5-      آزمایش های کنترلی در کارهای ردی کدامند ؟

پاسخ: قطعات گوشت را در ظروف مختلف با درب باز و بسته قرار داد. مشاهده کرد که نوزادان مگس فقط در ظروف درب باز ظاهر می شود. درون ظروف درب بسته نوزاد مگسی به وجود نمی آید.

پرسش و تحقیق صفحه 8 کتاب

1-       نظریه پیدایش خود به خودی ماده زنده از ماده غیر زنده پس از انتشار کتاب ردی نیز از بین نرفت و تا زمان پاستور یعنی تا قرن نوز دهم طرفدارانی داشت لویی پاستور این نظریه را با آزمایش ها ی خود به طور قطعی باطل کرد درباره این آزمایش ها تحقیق کنید و به کلاس گزارش دهید ؟ پاستور (پدر علم میکروبشناسی) با آزمایشاتی نظریه خلق الساعه را رد کرد. در زمان پاستور دلیل فاسد شدن آبگوشت موجود در ظرف شیشه ای  را توانایی آبگوشت در تولید خود به خودی میکروب میدانستند پاستور در آزمایشی ابتدا هوا را از صافی پنبه گذراند و با مشاهده پنبه مزبور در میکروسکوپ نشان داد که  هوا پر از موجودات ذره بینی است و هر گاه پنبه دهانه ظرف آبگوشت را در درون آبگوشت استریل شده قرار دهند. به سرعت تعداد میکروب ها زیاد می شود پاستور در آزمایش دیگر آبگوشت را در یک ارلن که دهانه آن خمیدگی داشت قرار داد و مشاهده نمود که حتی با باز بودن دهانه ارلن با آبگوشت فاسد نمی­شود، زیرا میکروب ها در خمیدگی دهانه ارلن رسوب کرده و به آبگوشت نمیرسند و فقط درصورت خم کردن ارلن و تماس آبگوشت با دهانه ارلن میکروب ها وارد آبگوشت شده و آن را فاسد میکنند.

2-  آیا می توان پاسخ همه پرسش های آدمی را با استفاده از روش علمی به دست آورد؟ چرا؟ خیر، زیرا همه آزمایشها را نمی توان در آزمایشگاه و یا در طبیعت مرحله به مرحله انجام داد .

3-  عدهای عقیده دارند اگر برای گاوهای شیرده موسیقی پخش کنند بیشتر شیر می دهند این فرضیه را چگونه آزمایش می کنند ؟ دو گروه از گاوهای مشابه را انتخاب کرده سپس برای یک گروه از آنها موسیقی پخش می کنیم و گروه دیگر را در محیطی که موسیقی نباشد قرار می دهیم. سپس در زمان شیر دهی. میزان شیر هر دو گاو را  اندازه  می گیریم اگر افزایش قابل توجهی در شیر دهی گاوی  که برایش  موسیقی پخش شده بود به وجود آمده بود نتیجه می گیریم که اگر برای  گاوهای شیرده موسیقی پخش کنند بیشتر شیر می دهند .

4-  هنگامی که آزمایش انجام می دهیم باید همه متغیرها بجز یکی از آنها که در مورد آزمایش است ثابت و بدون تغییر باشد این کار چه لزومی دارد؟ این کار باعث می شود تا تغیرات احتمالی بقیه متغیرها اثری بر نتیجه آزمایش نداشته باشد و اثر خالص متغیر مورد نظر در نتیجه آزمایش بدست آید.

سوالات متن  درس

1-  به چه علت گاهی آدمی به خرافات، جادوگری و حدس و گمان روی می آورد؟

پاسخ: به علت کمبود دانش

2- در تفکر علمی باید برای تمام پاسخ هایی که ارائه می دهیم..............................داشته باشیم.

پاسخ: دلیل کافی

3-  چرا محققان علوم تجربی از ابزار های دقیق اندازه گیری استفاده می کنند؟

پاسخ : زیرا آنان می دانند که حواس آدمی دارای خطاهایی می باشند، بنابراین برای کمک به حواس از ابزارهای دقیق استفاده می کنند.

4- روش علمی را تعریف کنید؟

پاسخ: روش علمی، روشی است منطقی، که معمولاً محققان برای حل مسائل و یافتن پاسخ برای پرسش های خود، از آن استفاده می کنند. این روش از چند مرحله، که مانند پله های نردبان پشت سر هم می باشند، تشکیل شده است.

5- مراحل مختلف روش علمی را به ترتیب ذکر کنید.

پاسخ: 1- تعریف مسئله 2- جمع آوری اطلاعات 3- فرضیه سازی 4- آزمایش فرضیه 5- ثبت یافته ها 6- تفسیر یافته ها، نتیجه گیری و نظریه سازی 7- انتشار گزارش

6- چرا تعریف مسئله، یکی از مراحل لازم در روش علمی است؟

پاسخ: زیرا بدون مشخص کردن مسئله، حل کردن آن امکان پذیر نیست.

7-  محققان در مرحله ی جمع آوری اطلاعات به چه منابعی مراجعه می کنند؟

پاسخ: کتاب ها، مجلات، مقالات علمی و شبکه های اطلاع رسانی مانند اینترنت.

8-  محققان در مرحله ی جمع آوری اطلاعات بیشتر، دست به ................ و ................... هم می زنند.

پاسخ: آزمایش و مشاهده

9-  چرا معمولاً محققان، کار خود را از صفر شروع نمی کنند؟

پاسخ: زیرا کار های یک محقق اساس کار محققی دیگر قرار می گیرد.

10- فرضیه را تعریف کنید.

پاسخ: حدس و گمانی که بر پایه ی اطلاعات به دست آمده، درباره ی علت پدیده ای زده می شود.

11- چرا محققان انتظار ندارند که فرضیه ای که می سازند، مورد قبول دیگران قرار گیرد؟

پاسخ: زیرا این فرضیه باید آزمایش شود و درستی یا نادرستی آن اثبات شود. و اگر نادرست باشد، پس از آزمایش ممکن است خود محقق هم به نادرست بودن پی ببرد.

12-  در کدام مرحله از روش علمی، محققان آزمایش ها تکرار می کنند؟ دلیل آن را بنویسید.

پاسخ: در مرحله ی ششم (مرحله ی تفسیر یافته ها، نتیجه گیری و نظریه سازی) – دلیل: برای اینکه مطمئن شوند نتیجه­ای که از آزمایش گرفته اند، اتفاقی نبوده است.

13- محققان در مرحله ی آخر روش علمی چه چیز هایی از تحقیق خود را منتشر می کنند؟

پاسخ: نتایج کار خود و روش های مورد استفاده ی خود منتشر می کنند.

14- تفکر خلق الساعه را تعریف کرده و مثال برای آن بیاورید.

پاسخ: پیدایش خود به خودی ماده ی زنده – مثال: ماهی از گل و لای جوی ها و آبگیر ها تولید می شود.

15-  کدام یک از دانشمندان به تفکر خلق الساعه معتقد بودند؟

پاسخ: ارسطو –  ون هلمونت

16-   آزمایشی که ون هلونت برای برای اثبات درستی تفکر خلق الساعه  انجام داد را بنویسید.

پاسخ: وی یک پیراهن کثیف را به همراه چند دانه ی گندم در کوزه ای قرار داد. پس از 21 روز تعدادی موش در اطراف آن مشاهده کرد. او به این نتیجه رسید که موش ها خود به خود از پیراهن کثیف و دانه های گندم پدید آمده اند.

17-  دو درس مهمی که دانشمندانِ پس از ون هلمونت از کار های او گرفتند، چه بود؟

پاسخ: 1- پژوهشگر باید سعی کند همه ی عواملی را که بر نتیجه ی آزمایش اثر می گذارند، کنترل کند. 2- پژوهشگر باید در نظر داشته باشد که عقاید او قبل از آزمایش، بر نتیجه گیری او از آزمایش تأثیر می گذارد.

18-  چرا گاهی پژوهشگران امروزی در مورد نطرات خود تجدید نظر می کنند؟

پاسخ: زیرا پژوهشگران امروزی دائماً تصورات خود را درباره ی واقعیت می آزمایند و اگر لازم بدانند در آنها تجدید نظر می کنند.

19-   یکی از نقص های آزمایش ون هلمونت در مورد اثبات تفکر خلق الساعه چه بود؟

پاسخ: این بود که آزمایش خود را کنترل نکرد.

20-   چه هنگامی نتیجه ی یک آزمایش قابل اعتماد تر است؟

پاسخ: هنگامی که آزمایش کنترل شده باشد.

21-   آزمایش کنترل شده چگونه آزمایشی است؟

پاسخ: آزمایشی است که در آن دو آزمایش یکسان به طور همزمان انجام می شوند و همه ی عواملی که بر این آزمایش موثرند، به جز یکی از آنها (که قرار است اثر آن بر آزمایش مورد تحقیق قرار گیرد) ، یکسان است.

22-  به چه صورتی ون هلمونت از آزمایشات خود در مورد اثبات تفکر خلق الساعه، نتیجه ای درست تر می گرفت؟

پاسخ: آزمایش خود را به صورت کنترل شده انجام می داد، به صورتی که پیراهن کثیف و دانه ها گندم را در در دو جعبه  باز و بسته قرار می داد.

23- فرانچسکو ردی با استفاده از .....................تفکر خلق الساعه را باطل کرد.

پاسخ: روش علمی

24- فرانچسکو ردی در مرحله ی جمع آوری اطلاعات برای پژوهش خود بیشتر به چه شیوه ای روی آورد؟

پاسخ: او در مرحله ی جمع آوری اطلاعات بیشتر به شیوه مشاهده روی آورد.

25- فرضیه فرانچسکو ردی در مورد پیدایش مگس ها را بنویسید.

پاسخ: نوزادان کرمی شکل از ذرات ریزی که مگس ها روی گوشت فاسد بر جای می گذارند، منشاء به وجود می آیند.

26-  فرانچسکو ردی آزمایش خود را به چه صورتی انجام داد؟

پاسخ: قطعات گوشت را در ظروف مختلف با درب باز و بسته قرار داد. مشاهده کرد که نوزادان مگس فقط در ظروف درب باز ظاهر می شود. درون ظروف درب بسته نوزاد مگسی به وجود نمی آید.

27- فرانچسکو ردی از آزمایش ها ی خود چه نتیجه ای گرفت؟

پاسخ: نتیجه گرفت که مگس خود به خود از گوشت گندیده به وجود نمی آید، بلکه هر مگس حاصل تخم گذاری مگسی دیگر است.

28- فرانچسکو ردی نتایج آزمایش های خود را چه کتابی منتشر کرد؟

پاسخ: وی آزمایشات و نتایج خود را در کتابی به نام « آزمایش هایی درباره ی پیدایش حشرات» منتشر کرد.

29-  علوم زیستی را تعریف کنید.

پاسخ: مجموعه ی علومی که منجر به شناخت علمی موجودات زنده و عوامل موثر بر آنها می شود.

30-  دانش علوم زیستی را تعریف کنید.

پاسخ: مجموع آگاهی هایی که پژوهشگران علوم زیستی با استفاده از روش علمی، در آزمایشگاه یا محیط زیست طبیعی موجودات زنده به دست آورده اند.

31-  شاخه های مختلف علوم زیستی را در دو گروه جای می دهند، آن دو گروه را نام ببرید.

پاسخ: علوم زیستی پایه ای، علوم زیستی کاربردی

32- پژوهش های علوم زیستی پایه ای به چه منظور انجام می شوند؟ مثال بیاورید.

پاسخ: پژوهش های علوم زیستی پایه ای به منظور شناخت قوانین حاکم بر پدیده های زیستی صورت می گیرد. مثال: تحقیق درباره­ی چگونگی به ارث رسیدن صفات از والدین به فرزندان، بدون در نظر گرفتن کاربرد های آن در زندگی .

33- پژوهش های علوم زیستی کاربردی به چه منظور انجام می شوند؟ مثال بیاورید.

پاسخ: پژوهش های علوم زیستی کاربردی به منظور استفاده ی انسان از پدیده های زیستی، برای زندگی بهتر صورت می گیرد. مثال: چگونگی استفاده ای از قوانین وراثت برای بدست آوردن گیاهان یا جانورانی که مشخصات مطلوب تر دارند.

34- روش علمی برای چه موضوعاتی به کار می رود؟

پاسخ: روش علمی فقط برای موضوعاتی کاربرد دارد که بتوان آنها را در در آزمایشگاه یا در طبیعت مشاهده، اندازه گیری یا آزمایش کرد.

35- کدام علوم بیشترین کاربرد را در علوم زیستی دارند؟

پاسخ: فیزیک و شیمی

 

نمونه سوالات امتحانی  هماهنگ کشوری

1-      آیا می توان پاسخ همه پرسش های آدمی را با استفاده از روش علمی به دست آورد؟

پاسخ: خیر (25/0) چون روش علمی فقط برای موضوعاتی کاربرد دارد که بتوان آن را در آزمایشگاه یا طبیعت مشاهده، اندازه گیری یا آزمایش کرد.( 5/0)

2-     در آزمایش های ردی که برای رد تفکر خلق الساعه انجام گرفت و دوم روش علمی مراحل اول و دوم روش علمی را مشخص کنید.

پاسخ: مرحله ی اول : تعریف مسئله که آیا ممکن است بدون مگس ای دیگر مگسی خود به خود از گوشت فاسد به وجود آید یا نه؟(5/0) مرحله ی دوم : جمع آوری از اطلاعات، او مقداری گوشت را در هوای آزاد گذاشت چند روز بعد جانورانی کرمی شکل در آن پیدا شدند. این کرم ها پس از چند روز به مگس تبدیل شدند. او سپس گوشت های جانوران مختلف را به این روش آزمایش گرد و اطلاعاتی به دست آورد.(5/0)

3-     ردی برای بررسی علت فاسد شدن گوشت:

الف- چه فرضیه ای پیشنهاد کرد؟                ب- چگونه این فرضیه را آزمایش مرد؟

پاسخ: الف – نوزادان کرمی شکل از ذرات ریزی که مگس های دیگر بر روی پوشت بر جای می گذارند به وجود می آیند.(5/0)

ب- مقداری گوشت را به قطعاتی تقسیم کرد و در درون چند ظرف شیشه ای انداخت. روی بعضی از آنها را پوشاند ولی دهانه­ برخی از آنها را باز گذاشت. (5/0)

4-     چرا معمولاً محققان کار های خود را از صفر شروع نمی کنند؟

پاسخ: زیرا معمولاً کار های محققین قبلی (25/0) اساس کار محققین دیگر قرار می گیرد.( 25/0)

5-     الف- فرضیه را تعریف کنید.

ب- در روش علمی پس از مرحله ی فرضیه سازی چه مرحله ای قرار دارد؟

پاسخ: الف- حدس و گمانی است(25/0) که بر پایه ی اطلاعات به دست آمده (25/0) درباره ی علت پدیده ای زده می شود(25/0). ب- آزمایش فرضیه (25/0).

6-     الف- یک مثال از خطای شنوایی و یک مثال از خطای بینایی بنویسید.

ب- پژوهش های علوم زیستی کاربردی به چه منظور انجام می شوند؟

پاسخ: الف- سراب، سوت کشیدن گوش (25/0) یا هر مثال دیگر (25/0)  ب- برای استفاده ی انسان از پدیده های زیستی برای زندگی بهتر (5/0).

7-     آزمایش کنترل شده چه آزمایشی است؟

پاسخ: آزمایشی است که در آن دو آزمایش یکسان(25/0) به طور همزمان انجام می شود(25/0) و همه ی عواملی که بر آزمایش موثرند(25/0) به جز یکی که مورد تحقیق می باشد.(25/0)

8-    پژوهش های علوم زیستی به چند شاخه تقسیم می شوند؟ نام برده برای هر یک مثالی بزنید.

پاسخ: کاربردی(25/0) مثل چگونگی استفاده از قانون وراثت(25/0) - پایه ای(25/0) مثل چگونگی به ارث رسیدن صفات (25/0) یا هر مثال صحیحی دیگر.

9-     اهمیت تعریف مسئله در روش علمی چیست؟

پاسخ: بدون مشخص کردن حل مسئله حل کردن و پیمودن مراحل دیگر هم امکان پذیر نیست . (5/0)

10-    روش علمی را تعریف کنید.

پاسخ: روش منطقی است(25/0) که مانند پله های نردبان از چند مرحله پشت سر هم تشکیل شده است.(25/0)

 

پرسش های چهار گزینه ای

 

1-      در تفکر علمی آدمی برای یافتن پاسخ پرسش های خود از کدام استفاده می کند؟

الف- خرافات     ب-  حدس و گمان       ج- جادوگری       د- واقعیت ها و منطق

2-     چهارمین مرحله ی روش علمی کدام است؟

الف- آزمایش فرضیه    ب- جمع آوری اطلاعات       ج- فرضیه سازی      د- نظریه سازی

3-      پژوهش های علوم زیستی پایه ای به چه منظوری صورت می گیرد؟

الف- شناخت قوانین حاکم بر پدیده های زیستی

ب- زندگی بهتر

ج- به دست آوردن گیاهان و جانورانی با بازدهی بیش تر

د- استفاده ی انسان از پدیده های زیستی

4-     چگونگی رشد سلول تخم لوبیا تا تشکیل دانه لوبیا جزء کدام شاخه زیست شناسی است؟

الف- بافت شناسی      ب- تکامل    ج- رویان شناسی       د- ژنتیک

5-      کدام گزینه نادرست است؟

الف- یکی از نقایص مطالعات فرانچسکو ردی این بود که وی آزمایشات خود را کنترل نکرد.

ب- حدس و گمانی راکه بر پایه ی اطلاعات به دست آمده در باره ی علت پدیده ای زده می شود، فرضیه می گویند.

ج- ارسطو معتقد بود که هر موجود به طور خود به خود ،از ماده ی غیر زنده پدید می آید.

د- روش علمی فقط برای موضوعاتی کاربرد دارد که بتوان آن ها را در آزمایشگاه یا طببیعت مشاهده و اندازه گیری یا آزمایش کرد.

6-     در روش علمی ، بعد از آنکه در مورد مسئله ای ،حدسی زده شد ،نوبت به کدام مرحله می رسد؟

الف- ثبت نتایج             ب- آزمایش              ج- جمع آوری اطلاعات            د- ثبت یافته ها

7-     کدام یک از گزینه های زیریکی از مهم ترین نقص های آزمایش ون هلمونت می باشد؟

الف- او نتوانست نتایج آزمایش را اندازه گیری کند.

ب- آزمایشات خود را ثبت نکرد.

ج- تکرار کردن آزمایشات خود.

د- او آزمایشات خود را کنترل نکرد

 

+ نوشته شده توسط مهدی عباس نژاد در پنجشنبه سیزدهم مهر 1391 و ساعت 17:32 |
1- مفاهيم زير را تعريف كنيد : الف) DO ب) واكنش شيميايي پ) انحلال پذيري 2- علت ايجاد پديده كشش سطحي را در مورد آب به طور كامل توضيح دهيد ؟ 3- با توجه به فرمول روبرو : Ca(HCO3)2 الف) تعداد هر يك از عناصر سازنده اين تركيب را بنويسيد ؟ ب) نام اين تركيب چيست ؟ پ) اين تركيب عاما سختي موقت آب است يا سختي دائم ؟ 4- براي افزايش دماي 10 گرم آب به اندازه oC 1 به چه مقدار گرما نياز است ؟ 5- نام و يك كاربرد براي تركيبات زير بنويسيد ؟ الف) HNO3 ب) CaCl2 پ) KOH ت) C3H6O 6- ضريب خطر يون سرب (Pb2+) براي انسان در آب رودخانه اي 2 مي باشد . الف) آيا اين يون براي انسان خطرناك است يا خير ؟ چرا ؟ ب) اگر حد مجاز يون سرب براي انسان ppm 0.05 باشد ، ميزان يون سرب موجود در آب رودخانه چند است ؟ 7- به سوالات زير پاسخ دهيد : الف) دو مورد از عوامل مؤثر در پراكندگي منابع آب شيرين را نام ببريد ؟ ب) انحلال پذيري گازها در آب به چه عواملي بستگي دارد ؟ دو مورد پ) منظور از يون هاي آب پوشيده چيست ؟ 8- علت را در هر مورد ذكر كنيد : الف) چرا ميزان رسانايي آب طبيعي بيشتر از آب خالص مي باشد ؟ ب) چرا گرماي تبخير آب از تمام مايعات موجود در طبيعت بيشتر است ؟ پ) چرا در تصفيه ي آب به آن يون هاي Al3+ و Fe3+ اضافه مي كنند ؟ 9- به سوالات زير پاسخ دهيد : الف) در تجديد پذيري آب طبيعي ( چرخه آب ) خورشيد چه نقشي دارد ؟ ب) دو كاتيون سنگين كه باعث آلودگي آب مي شوند را نام ببريد ؟ 10- در تصفيه آب آشاميدني ، هر يك از موارد زير را به چه دليل به آب اضافه مي كنند ؟ الف) كات كبود ( تركيب مس دار ) ب) يون فلوئوريد پ) كلر زني مقدماتي
+ نوشته شده توسط مهدی عباس نژاد در دوشنبه شانزدهم بهمن 1391 و ساعت 19:55 |

1- الف) فرضيه چيست؟

 ب) در روش علمي ، پس از مرحله ي فرضيه سازي كدام مرحله قرار دارد؟

2- الف) يك مثال از خطاي شنوايي و يك مثال از خطاي بينايي بنويسيد.

 ب) پژوهش هاي علوم زيستي كاربردي به چه منظور انجام مي شوند؟

3- الف) آيا مي توان پاسخ همه ي پرسش هاي آدمي را با استفاده از روش علمي به دست آورد؟ چرا؟ ب) انواع تومور را نام ببريد.

4-الف ) ميتوز را تعريف كنيد.

 ب) اندام را تعريف كرده و يك مثال بزنيد.

5-نقش هر يك از اندامك هاي ذ يل چيست؟

ميتوكندري :                                                         شبكه آندوپلاسمي:

كلروپلاست:                                                          ليزوزوم:

6-گاو جانداري 60 كروموزومي است . اگر در سلول پوست گاو تقسيم ميتوز صورت گيرد ، به سؤالات پاسخ دهيد:

الف) تعداد كروموزوم ها در هر يك از سلول هاي دختر حاصل (              )

 ب) تعداد سانترومرها در سلول در مرحله ي

سوم ميتوز(              )

ج) تعداد كروماتيدها در سلول در مرحله ي اول تقسيم(             )

 د) تعداد سلول هاي حاصل ازسه بار تقسيم ميتوز(                )

7-شكل يك سلول گياهي را رسم كرده و چهار بخش اساسي آن را نام گذاري كنيد.

8-چهار نوع مهم مواد آلي بدن جانداران كدامند؟

9- الف)وظيفه ي پروتئين هموگلوبين چيست؟

 ب) محلول يد دار لوگول براي شناسايي كدام ماده مورد استفاده قرار مي گيرد؟

ج) از ويتامين هاي محلول در چربي دو مثال بزنيد.

10- دو ماده ي خام مورد استفاده در فتوسنتز و دو محصولي كه مستقيماً دراين فرآيند توليد مي شود را نام ببريد.

11- براي هر يك از موارد ذ يل دو نقش بنويسيد:

كوتيكول:                                                                   رگبرگ:

12- الف) فتوسنتز كنندگان اصلي كره ي زمين كدام اند؟ چرا ؟

 ب) نشاسته معمولاً دركدام اندامك گياهي ذخيره مي شود؟

13- از ويژگي هايي كه برگ را براي انجام فتوسنتز مناسب مي سازد ، چهار مورد را نام ببريد.

14- دو تفاوت بين چربي هاي گياهي و چر بي هاي جانوري بنويسيد.

15- آنمي چيست ؟  اين بيماري چگونه ايجاد مي شود و چه علايمي دارد؟

16- براي كلسيم دو نقش و دو منبع ذكر كنيد.

17- بيماري هاي كمبود ويتاميني در چه قسمت هايي از جهان و در چه افرادي شيوع بيش تري دارد؟

18- علت هر يك از عوارض زير را بنويسيد:

كواشيوركور:                                                         رسوب كلسيم در جگر:

اسكوروي:                                                            گزروفتالمي:

كرتينيسم:                                                              گرفتگي ماهيچه ها:

19- سرعت يك واكنش آنزيمي را در دماهاي مختلف اندازه گيري و آن ها را در جدول زير يادداشت كرده ايم . نموداري از داده هاي جدول رسم و آن را تفسير كنيد.

            دما                      سرعت واكنش

(درجه سانتي گراد)       ( ميلي گرم محصول در دقيقه)

5                                                    4

20                                                 15

30                                                 30

45                                                37

50                                                20

55                                                 6

  20- دليل انباشتگي ويتامين D در روغن جگر ماهي چيست ؟

21-كنام وگونه ي شاخص را تعريف كنيد؟

22- گونه غالب را با ذكر يك مثال تعريف كنيد.

23-مسئول شمارش كرم هاي خاكي در يك هكتار زمين شده ايد براي اين منظور چه مي كنيد؟توضيح دهيد.

24-عوامل تغيير دهنده ي افراد جمعيت را نام ببريد.

25-  الف) درشهري يك ميليون نفري با نسبت رشد جمعيت 8/1 درصد ، پس از يك سال چه تعداد به جمعيت افزوده خواهد شد؟(با محاسبه).

ب) از عوامل فرسايش خاك دو مورد را نام ببريد.

26- دليل بيم بحران انرژي در آينده ي نزديك چيست؟ ب) رقابت را با ذكر يك مثال تعريف كنيد.

27-مواد خام و محصولات فتوسنتز كدامند؟

28-انواع بازهاي آلي را نام ببريد.

29-هر يك از وظايف زير بر عهده ي كدام اندامك سلولي است:

آزاد كردن انرژي مواد                  ذخيره ي آب و مواد محلول در آب

ترشح مواد به خارج سلول                 تجزيه ي مواد

  30 - صحيح يا غلط بودن هر يك از سوالات زير را مشخص نماييد.5/1 نمره
الف- بيشترين مقدار فتوسنتز در سلولهاي برگ انجام مي گيرد.
ب- كمبود سديم سبب راشيتيسم ميشود.
ج- گروه خوني
AB داراي آنتي ژنA و B مي باشد.
د- دومين حلقه در زنجيره غذايي يك گياهخوار است.
ه- ويروسها ساده ترين موجودات با ساختار سلولي هستتند.
و- اولين خط دفاعي بدن گلبولهاي سفيد هستند

31-منا سب ترين گزينه را انتخاب نماييد:5/1 نمره
الف- پروتئين سازي توسط كدام اندامك انجام ميگيرد؟
1- ليزوزوم 2- ميتوكندري 3- گلژي 4- ريبوزوم
ب- فرآورده هاي فتوسنتزي عبارتند از:
1- اكسيژن و دي اكسيد كربن 2- آب و اكسيژن 3- گلوكز و اكسيژن 4- آب و دي اكسيد كربن
ج- كداميك براي انعقاد خون لازم است؟
1- ويتامين  -2
Aكلسيم 3- آهن 4- ويتامين B
د- كدام هيدرات كربن يك پلي سا كاريد محسوب ميشود؟
1- فروكتوز 2- گلوكز 3- ساكارز 4- گليكوژن
ه- كدام يك فقط با ميكروسكپ الكتروني ديده ميشود؟
1-سلول گياهي 2- ويروس 3- باكتري 4- سلول جانوري
و- خرگوش در كدام حلقه از زنجيره غذايي قرار ميگيرد؟
1-اول 2- دوم 3- سوم 4- تفاوتي نمي كند.
 
32- جاي خالي را با كلمات مناسب پر كنيد.5/1 نمره
الف- يكي از عناصر كم مصرف بدن عنصر……….است كه براي ساختن هورمون تيروكسين لازم مي باشد.
ب- از هر سلول مادر در تقسيم ميتوز تعداد…………سلول ايجاد ميشود.
ج- در ساختار كروماتين ملكولهاي…………و ………..وجود دارد.
د- آزاد كردن انرژي مواد توسط اندامك …………….انجام ميگيرد.
ه- ويروس هپاتيت به سلولهاي ………….انسان آسيب مي رساند.

33- علوم زيستي چيست؟5/0
34- دو وظيفه ديواره سلولي چيست؟5/0
35- دلايل فرسايش خاك چيست؟ (دو مورد)5/0
36- تفاوت اپيدرم را با سلول نگهبان روزنه بنويسيد. 5/0
37-  الف- كدام گروه خوني داراي هر دو آنتي كر
A و B در سرم خون است؟ 5/0

ب- كدام گروه خوني داراي هر دو آنتي ژن A و B مي باشد؟
38- نوع و نحوه ي قرار گرفتن بازهاي آلي در دو رشته ي متقا بل يك مولكول
DNA چگونه است؟1
39- هر يك از بيماريهاي زير مربوط به كمبود كدام ماده يا ويتامين است؟ 1
الف- كواشيوركور ب- گواتر ج- بري بري د- گزروفتا لمي
40-زنجيره غذايي چيست؟ چرا بيشتر روابط غذايي موجودات زنده بصورت شبكه غذايي ميباشد؟ 1
41-هر يك از صفات زیر محيطي هستند يا وراثتي ؟يا تحت تاثير هر دو؟ 1
الف- گروه خوني ب- رنگ پوست ج- اندازه قد د- نحوه ي تكلم
43- اكوسيستم چيست؟ يك مثال بزنيد. 1
44-هر يك از بيماريهاي ويروسي نامبرده به كدام بخش از بدن آسيب مي رساند؟ 1
الف- اوريون ب- فلج اطفال ج- ايدز د- سرما خوردگي
45-طرح زير چرخه ي نيتروژن را نشان ميدهد. شماره هاي 1 تا 4 هر يك بيانگر كدام گروه از باكتريهاي خاك هستند؟ نام ببريد. 1
46-نحوه ي توليد مثل باكتري ها را نوشته ,چرا معمولا" تعداد باكتريها از حد معيني بيشتر نمي شود؟ 1
47-نحوه ي تغذيه باكتري هاي ساپروفيت و باكتري هاي انگل چگونه است؟ 1
48- الف- شرايط لازم براي پوسيدگي كدامند؟( 4مورد) 5/1
ب- به چه دليل هنگام تهيه كود گياهي ,كمي آهك به آن اضافه مي كنند؟
49- الف- تراكم جمعيت را تعريف كنيد. 5/1
ب- عوامل موثر بر تغيير جمعيت را نام ببريد. (4 مورد)

50-      آيا مي توان پاسخ همه ي پرسش هاي آدمي را با استفاده از روش علمي به دست آورد؟ چرا؟ اگر مقداري آب ليمو را روي سفيده ي تخم مرغ و شير بريزيم چه مي شود؟

51-      از ويژگي هايي که برگ را براي فتوسنتز مناسب مي سازد چهار مورد را نام ببريد.

52-      براي هر کدام يک نقش بنويسيد: تيروکسين – کلسيم – اسيد آسکوربيک – آهن

53-      از گلوتامات مونوسديم و سيکلامات ها در چه مواردي استفاده مي شود و زيان استفاده از هر يک چيست؟

54-      اسب 64 کروموزوم و الاغ 62 کروموزوم دارد ، تعداد کروموزوم هاي بچه قاطري که از جفت گيري آن ها به وجود مي آيد را محاسبه کنيد.

55-      براي تعين گروه خوني خود فقط سرم ضدB در اختيار داريد و خون شما با آن لخته شده است ، خون شما از چه گروه يا گروه هايي بايد باشد؟ کدام گروه خوني دهنده ي عمومي و کدام گيرنده ي عمومي است؟

56-      اگر در يک رشته مولکول DNA باز آلي G برابر 16 درصد و در رشته ي ديگر همان مولکول باز آلي G برابر24 درصد باشد ، چند درصد اين مولکول باز آلي A خواهد بود؟(جواب با محاسبه)

57-      اکوسيستم و هرم تعداد را تعريف کنيد.

58-   DNA دستور ساخته شدن چه موادي را صادر مي کند و چگونه پيام هايش به سيتوپلاسم مي رسد؟ لقاح چيست و نتيجه ي آن ايجاد چه سلولي است؟

59-   پوسيدگي چيست؟ سه عامل مهم که در آن نقش دارند کدامند؟

60-   چهار روش براي نگهداري غذاها نام ببريد.

61-   به سوالات پاسخ دهيد:

- نام باکتري هاي تبديل کننده ي آمونياک به نيترات؟

 - نام باکتري هاي تبديل کننده ي نيترات به نيتروژن هوا ؟

 - نام عمل تبديل نيتروژن هوا به پروتئين ؟

- نام عمل تبديل دي اکسيد کربن هوا به ترکيبات کربن دار در گياهان؟

62-   توالي را تعريف کرده و مثالي براي آن ذکر کنيد. بازده تبديل انرژي چيست و حداکثر چقدر است؟

63-  الف-  اگر در جمعيتي بيست ميليون نفري نسبت رشد سه درصد باشد ، چه تعداد بر افراد جمعيت پس از يک سال افزوده خواهد شد؟ ( بامحاسبه)

ب – اگر تراکم نوعي پرنده در جنگل 200 پرنده در هر کيلومتر مربع و مساحت اين جنگل 400 کيلومتر مربع باشد ، تعداد کل پرندگان جنگل چقدر خواهد بود؟(بافرمول)

64-   دو مورد از مشکلات ناشي از جمعيت زياد و دو مورد از راه هاي آلودگي آب ها را بنويسيد.

65-   چگونگي دفاع بدن در مقابله با ويروس ها را به اختصار توضيح دهيد.

66-   دو گروه اصلي گلبول هاي سفيد را نام برده و نقش هر يک را بنويسيد.

67-  الف-  اگر يک باکتري هر 20 دقيقه يک بار تقسيم شود پس از دو ساعت از سه باکتري چند باکتري حاصل مي شود؟(بامحاسبه)

ب- تفاوت باکتري ساپروفيت با انگل چيست؟

68- اولين و آخرين مرحله ي روش علمي را بنويسيد. 

69-  گليکوژن در چه قسمت هايي از بدن آدمي به مقدار فراوان وجود دارد؟

 70- هر کدام از وقايع زير مربوط به کدام مرحله ي ميتوز است:

قرار گيري کروموزوم ها در ميان سلول (        )               تقسيم سيتوپلاسم و ايجاد دو سلول دختر (         )

مشخص شدن کروموزوم ها (         )                           جدايي کروماتيدهاي هر کروموزوم (         )

71- رگبرگ ها چه کارهايي را بر عهده دارند و شامل چه آوندهايي هستند؟

72- هر يک از وظايف زير مربوط به چه ويتامين يا ماده ي معدني است؟

بينايي(             )                                              انتقال اکسيژن (             )  

 انتقال پيام هاي عصبي (             )                        چسباندن سلول ها به هم  (               )

73-  منظور از الياف چيست؟ يک فايده و يک منبع براي آن بنويسيد.

 74- الف) علت مرگ در هنگام وارد شدن خون نا آشنا به بدن چيست؟

 ب) لقاح را تعريف کنيد.

75- در بخشي از يک مولکول DNA تعداد باز آلي A برابر 700 و تعداد باز آليG برابر 200 است . در اين بخش از مولکول DNA چه تعداد قند وجود خواهد داشت؟ (با محاسبه)

76- تقسيم ميوز را تعريف کرده و بنويسيد و بیان کنید در چه اندام هايي و به چه منظور انجام مي شود؟

77-  الف) هورمون رشد از چه غده اي ترشح مي شود و بر کجا تأثير مي گذارد؟

 ب) غده ي ترشح کننده ي هورمون رشد در کجا واقع است؟

78- زنجيره ي غذايي را تعريف و براي آن يک مثال بياوريد..

79- چهار مورد از شرايط لازم براي تهيه ي کود گياهي را بنويسيد.

 80- از روش هاي نگهداري غذا چهارمورد را نام ببريد.

81- پاستوريزه کردن شير چگونه صورت مي گيرد ؟ يک فايده و يک عيب براي اين روش بنويسيد.

82-   بازده تبديل انرژي را تعريف کرده و مقدار آن را در گندم و نيشکر بنويسيد.

83- براي شمارش گلبول هاي قرمز خون از چه روشي استفاده مي شود؟ نحوه ي عمل را مختصراً توضيح دهيد.

84-  ازدياد جمعيت بر بخش آموزش و پرورش و بهداشت و درمان کشور چه اثري مي تواند داشته باشد؟ براي هر يک دو مورد بنويسيد.

85- نوعي باکتري هر 20 دقيقه يک بار توليد مثل مي کند ، اگر 100 باکتري در ابتدا وجود داشته باشد پس از دو ساعت از آن ها چند باکتري ايجاد خواهد شد؟ ( با محاسبه )

86- دو مورد استفاده براي ويروس نوشته و بيان کنيد هر کدام از چه راهي صورت مي گيرد؟

87- الف) آنتي بيوتيک ها توسط چه جانداراني ساخته مي شوند؟

ب) يک آنتي بيوتيک مثال بزنيد.

 ج) براي معالجه ي سرطان از چه روشي استفاده مي شود؟

88- - سه گروه از عوامل مهم را كه در ایجاد پوسیدگی نقش دارند نام ببرید؟

89- ترشح پادتن و عمل بیگانه خواری هر كدام از وظایف كدام گروه گلبولهای سفید است؟

90- اگر خون فردی با هر نوع سرم ضد A ( آنتی كور A ) و ضد B ( آنتی كور B) لخته شودگروه خونی وی چیست؟ چرا؟

91- دو مورد از موارد استفاده ویروسها را بنویسید و روش استفاده در هر مورد را ذكر نمائید؟

92- پروتئین بدن جانداران پس از دفع یا مرگ طی چه مراحلی به نیترات معدنی تبدیل می شود؟

93- دو اختلاف اساسی سلولی جنسی نر وماده را در انسان شرح دهید؟

94- به پرسشهای زیر پاسخ دهید

الف- وظیفه پروتئین هموگلوبین چیست؟

ب- محلول ید دار لوگول برای شناسایی كدام ماده آلی استفاده می شود؟

ج- نقش میتو كندری در سلول چیست؟

د- ویروس اوریون به كدام بخش بدن آسیب می رساند؟

ه- بزرگترین اندامك سلولی چیست؟

ی- هورمون رشد از كدام غده ترشح می شود؟

95- اصطلاحات زیر را تعریف كنید

الف- لقاح                    ب- شبكه غذایی              ج- بوم شناسی

96- دو مورد از نقشهای سدیم در بدن انسان را ذكر كنید؟

97- اصطلاحات زیر را تعریف كنید:                                            

الف- فرضیه             ب- ژن                ج- كنام   

98- در كدام روش یا روشهای زیر ماده غذایی معمولا فاقد باكتری می شود

 و در كدام باكتری ممكن است غیر فعال باقی بماند:

الف- حرارت دادن بالا        ب- خشك كردن         ج- انجماد       د- پرتو دهی

99- الف- نقش رگبرگ در برگها چیست؟ ( دو مورد ذكر شود)

      ب- مهمترین محصول فتوسنتزی چه ماده ای است؟

    ج- كدام روپوست روزنه فراوان تری دارد؟

100-    یك ملكول تری گلیسرید پس از تجزیه به چه ملكولهایی تبدیل می شود؟

 

+ نوشته شده توسط مهدی عباس نژاد در دوشنبه سیزدهم آذر 1391 و ساعت 11:29 |

 

توانایی تنیدن تار در عنکبوت ارثی است ( DNA ) و جنس آن از پروتئین است. ,  و از غده ای در زیر سطح شکمی تولید می شود. تار عنکبوت دارای بخش های تار و مهره است و تا 4 برابر توانایی کشسانی و افزایش طول دارد. در قسمت مهره تار پیچ و تاب می خورد و نیز در این قسمت ماده ی چسبناک وجود دارد.

گوناگونی DNA و پروتئین زمینه ساز گوناگونی جانداران است.

همه ی مواد آلی کربن دارند ، ظرفیت اتم کربن 4 است. ظرفیت اتم هیدروزن 1 ، اکسیژن 2 و نیتروژن 3 است

ظرفیت یعنی تعداد پیوند کوالانسی ای که یک اتم می تواند با اتم های دیگر برقرار کند.

موادی که در ساختار خود فقط دارای اتم های کربن و هیدروزن باشند، هیدروکرربن نامیده می شوند، ساده ترین هیدروکربن ها متان ( CH4) می باشد.

به زنجیره ی کربنی در مواد آلی اسکلت کربنی گفته می شود. این اسکلت می تواند خطی یا انشعاب دار باشد. 

به مولکول هایی که بسایر بزرگ باشند، درشت مولکول گفته می شود. مولکول های زیستی از نوع درشت مولکول هستند. این مولکول ها از اتصال تعداد زیادی واحد های کم و بیش یکسان به نام مونومر تشکیل شده اند. بنابر این به آن ها پلیمر گفته می شود.

درشت مولکول های زیستی عبارتند از: هیدرات های کربنت (قند ها) ، پروتئین ها ، اسید های نوکلئیک ، چربی ها (لیپید ها)  - گروه آخر نسبت به سه گروه قبلی زیاد درشت نیستند  و پلیمر به حساب نمی آیند.

مونومر هیدرات های کربن مولکول های تک قندی ( مونوساکارید ) ، مونومر پروتئین ها اسید های آمینه مونومر اسید های نوکلئیک نوکلئوتید هستند.

نوکلئوتید ها در DNA و RNA کلا 5 نوع هستند که شامل A,U,T,C,G می باشند. اسید های آمینه ی موجود در بدن موجودات زنده 20 نوع هستند. اسید های آمینه ی موجود در طبیعت بسایر فراوان هستند.

از اتصال مونومر هایی که زیاد متنوع نیستند ، درشت مولکول هایی به وجود می آیند که بسایر متنوع و گوناگون می باشند.

برای اتصال مونومر ها به یکدیگر واکنشی به نام سنتز آبدهی رخ می دهد که در آن آب تولید می شود و انرژی مصرف می شود.

برای جدا شدن مونومر ها از هم واکنش هیدرولیز انجام می شود که واکنشی انرژی زا است و در آن آب مصرف می شود.

قند ها: مونوساکارید ها : مونومر          - دی ساکارید ها : حاصل اتصال دو مونومر به هم           پلی ساکارید ها: پلیمر

مونوساکارید ها خود بر اساس تعداد کربن دسته بندی می شوند: 3 کربنه: تریوز      چهار کربنه: تتروز     پنج کربنه: پنتوز     شش کربنه: هگزوز

مهم ترین پنتوز ها ریبوز و دئوکسی ریبوز هستند که به ترتیب در ساختار RNA و DNA نقش دارند.

مهم ترین هگزوز ها گلوکز ، فروکتوز و گالاکتوز هستند. گلوکز و فروکتوز گیاهان و گالاکتوز در قند شیر وجود دارند.

مهم ترین دی ساکارید ها عبارتند از:
ساکاروز: گلوکز + فروکتوز = قند و شکر معمولی
لاکتوز : گلوکز + گالاکتوز    = قند شیر
مالتوز : گلوکز + گلوکز  =  جوانه ی جو

مهم ترین پلی ساکارید ها: نشاسته ، گلیکوژن و سلولز است که مونومر هر سه ی آن ها گلوکز می باشد.  ولی نحوه ی اتصال و آرایش گلوکز در آن ها با هم فرق می کند.

نشاسته مولکولی بسیار درشت و با شاخه های جانبی است - قند ذخیره ای گیاهان می باشد و عمده ی غذای ما را تشکیل می دهد =  نان و برنج و سیب زمینی و حبوبات و ...

گلیکوژن شاخه های جانبی بیشتری نسبت به نشاسته دارد. قند ذخیره ای جانوران و قارچ ها است و در بدن ما در ماهیچه ها و کبد وجود دارد. 

سلولز قند ساختمانی گیاهان است. مولکولی خطی و بدون شاخه های جانبی است. جانوران ( شاخه ی animalia ) آنزیم تجزیه کننده ی آن را ندارند  و در علفخواران هم میکروب های موجود در دستگاه گوارش ان ها ، سلولز را تجزیه می کنند. پنبه تقریبا سلولز خالص است.

به رشته های سلولزی موجود در غذا الیاف گفته می شود. الیاف برای کار منظم روده ها ، راحتی کار گوارش و جلوگیری از یبوست مفید هستند. و باید جزئی از غذای ما باشند.

ویژگی مشترک همه ی لیپید ها آبگریز بودن آن ها است. چربی که ما در منزل از آن ها استفاده می کنیم در اصل همان تری گلیسرید ها هستند که از سه اسید چرب + یک مولکول گلیسرول تشکیل می شوند. 

مهم ترین دسته های لیپید ها: 1. تری گلیسرید ها   2. فسفو لیپید ها   

تری گلیسرید ها در بدن ما در بافت های چربی به عنوان ذخیره ی انرژی و عایق گرما و ضربه به فراوانی یافت می شوند.

اسید چرب سیر نشده اسید چربی است که حداقل یک پیوند دو گانه یا سه گانه در آن وجود داشته باشد. این اسید چرب دارای خمیدگی در طول خود خواهد بود

اسید چرب های سیر نشده می توانند به یکی از دو نوع سیس یا ترانس باشند که نوع ترانس آن خمیده نبوده و برای بدن مضر می باشد (محصولات بدون اسید چرب ترانس در تبلیغات). در کتاب درسی منظ ور از اسید چرب سیر نشده ، اسید چرب های سیس است.

تری گلیسرید هایی که اسید چرب سیر نشده داشته باشند به دلیل فاصله گرفتن اسید چرب ها از هم در اثر خمیدگی ، به شکل مایع خواهند بود.  روغن های گیاهی این حالت را دارا هستند.  ولی چربی های جانوری سیر شده و جامد هستند. ما با دادن هیدروژن به اسید چرب های سیر نشده می توانیم آن ها را به نوع سیر شده تبدیل کنیم.

فسفولیپید ها شبیه تری گلیسرید ها هستند با این تفاوت که به جای یکی از اسید های چرب ، یک گروه فسفات قرار می گیرد.  این گروه فسفات دارای بار الکتریکی است و باعث قطبی شدن یک بخش از مولکول می شود. فسفو لیپید ها دارای یک سر آبدوست (فسفات ) و دو دم آبگریز (اسید چرب ها ) هستند.

موم ها به خاطر داشتن اسکلت کربنی طولانی تر نسبت به سایر لیپید ها ، آبگریز تر می باشند. و برای حفاظت و پوشش و عایق بندی مناسب هستند ( موم ها را در این بخش ها می توان یافت: موم زنبور عسل ، پوشش سطح برگ درختان ، پوشش پر پرندگان برای جلو گیری از خیس شدن پر ها و ... )

کلسترول یک نوع استروئید است که ساختار چند حلقه ای دارد. و سایر استروئید ها در اصل مشتقاتی از کلسترول هستند. استروئید ها در ساختار غشای سلول جانوری و نیز در ساختار هورمون های استروئیدی و ویتامین D نقش دارند.

پروتئین ها پلی مر هایی هستند که مونومر آن ها اسید های آمینه هستند. پیوند بین اسید های آمینه را پیوند پپتیدی گوییم. و دو اسید آمینه ی متصل به هم دی پپتید نامیده می شوند.

به طور کلی اگر یک مولکول پلی مر خطی ( نه حلقوی ) متکل از n مونومر داشته باشیم. بین ان ها n-1 پیوند وجود دارد. در نتیجه برای تجزیه ی چنین پلیمری به مونومرهایش n-1 موکول آب مورد نیز است. در تشکیل چنین پلیمری از مونومر هایش n-1 مولکول آب تولید می شود.

پروتئین ها را از نظر نقش آن ها در بدن به 7 دسته تقسیم بندی می کنند

پروتئین های ساختاری : مثل تار عنکبوت - ابریشم ، مو ، ناخن و ....

انقباضی : مثل پروتئین اکتین در ماهیچه ها

ذخیره ای : مثل آلبومین در سفیده ی تخم مرغ - گلوتن در گندم - کازئین در شیر

پروتئین های دفاعی : پادتن ها یا همان گاما گلوبولین ها

پروتئین های انتقال دهنده مثل هموگلوبین خون که بخش گلوبین آن پروتئین است - مثل آلبومین خون که در انتقال هورمون های خونی نقش دارد - مثل فریتین که در انتقال آهن در خون نقش دارد

پروتئین ها نشانه مثل هورمون ها

پروتئین های آنزیمی که مهم ترین دسته ی پروتئین ها هستند مثل انزیم های گوارشی یا آنزیم ها داخللیزوزوم ها

آنزیم ها انرژی فعال سازی واکنش را کم کرده و باعث افزایش سرعت واکنش می شوند. و خود در پایان بدون تغییر باقی می مانند. 

پروکسید هیدروژن از محصولات جانبی پراکسی زوم ها در کبد است. این ماده بسیار سمی است و سریعا توسط انزیمی به نام کاتالاز به آب و اکسیژن تجزیه می شود. 

آنزیم ها دو دسته هستند: 1. برون سلولی : مثل آنزیم های گوارشی    2. درون سلولی : مثل کاتالاز و آنزیم ها گوارشی

آنزیم های درون سلولی می توانند فعالیت یکدیگر را تنظیم کنند.

 آنزیم ها 5 ویژگی دارند: 1. بیشتر آن ها پروتئینی هستند (نه همه ی ان ها )    2. عمل اختصاصی دارند.          3. از هر کدام از آن ها بار ها استفاده می شود             به تغییرات دمایی حساسند           تغییرات pH محیط حساسند.

بسیاری از آنزیم های بدن ما در محیط خنثی فعالیت مناسب را دارند. ( نه همه ی انها : برای مثال آنزیم های معده در شزایط اسیدی فعالیت مناسب دارند)

آنزیم شکل سه بعدی ویژه ای دارد.  در بخشی از آن مولکول واکنش دهنده ( پیش ماده )  می تواند متصل شود که به آن جایگاه فعال آنزیم گوییم. جایگاه فعال کاملا مکمل مولکول پیش ماده است ( مثل قفل و کلید ) ( دلیل اصلی عمل اختصاصی آنزیم ها ) 

ماده ای که بعد از انجام واکنتش از آنزیم جدا می شود فرآورده یا محصول نامیده می شود.

هر عاملی که احتمال بر خورد آنزمی و پیش ماده را زیاد کند. سرعت واکنش را زیاد خواهد کرد. مثل افزایش دما یا افزایش غلظت آنزیم یا پیش ماده ( افزایش دما اگر خیلی زیاد باشد باعث از بین رفتن ساختار سه بعدی آنزیم شده و سرعت واکنش را صفر می کند)

بعضی از ویتامین ها و مواد معدنی ، کار آنزیم ها را تسهیل می کنند 

ویتامین ها جزو مواد آلی دسته بندی می شوند.

بعضی از مواد سمی مثل سیانید ، آرسنیک و حشره کش ها جایگاه فعال آنزیم را اشغال و از اتصال پیش ماده به آنزیم جلوگیری می کنند.

آنزیم ها را می توان از سلول ها استخراج و  از آن ها استفاده کرد

به آخر اسم هر آنزیم پسوند -آز افزوده می شود مثل لیپاز که لیپید ها را تجزیه می کند یا پروتئاز که پروتئین ها را تجزیه می کند یا آمیلاز که آمیلوز (نشاسته) را تجزیه می کند

موارد استفاده از آنزیم ها: 1. در پودر های لباسشویی که لیپاز ها و پروتئیاز ها به کار برده می شوند. ولی می توانند برای پوست دست نیز مضر باشند.     2. پروتئاز ها برای نرم کردن گوشت یا پوست کندن ماهی یا زدودن مو های پوست جانوران مختلف  یا تجزیه ی پروتئین های موجود در غذای کودکان         3.  آمیلاز ها برای تبدیل نشاسته به قند های کوچکتر در تهیه ی شکلات و شیرینی و ..        4. سلولاز برای نرم کردن مواد گیاهی و خارج کردن پوسته ی دانه ها در کشاورزی       5. کاتالاز برای ساختن اسفنج ها ( اسفنج صنعتی )

به مجموع واکنش های درون سلول متابولیسم ( سوخت و ساز ) گفته می شود. که خود شامل دو بخش است. سوختن ( تجزیه - کاتابولیسم ) و ساختن ( سنتز - آنابولیسم) . واکنش های سوختن انرژی زا و ساختن انرژی خواه هستند.

واکنش های انرژی خواه ، در بدن ، انرژی خود را از واکنش های انرژی زا تامین می کنند.. ( جفت شدن واکنش ها ) 

مولکول ناقل انرژی به اسم ATP ( آدنوزین تری فسفات - که یک نوکلئوتید است - مونومر نوکلئیک اسید ها ) نقش انتقال انرژی بین واکنش های انرژی زا و انرژی خواه را بر عهده دارد به عبارت دیگر جفت کننده ی واکنش ها است.

ATP مولکولی کوچک است که با آزاد کردن انرژی ، یک فسفات از آن جدا می شود و به ADP (ادنوزین دی فسفات ) تبدیل می شود.  این واکنش برگشت پذیر است.

ATP مثل هر نوکلئوتید دیگر سه بخش دارد: یک باز آلی - یک قند ( می تواند ریبوز یا دئوکسی ریبوز باشد. این قند در ATP بیشتر ریبوز است) - یک الی سه گروه فسفات.

قند ATP ریبوز است پس ATP نوکلئوتید از نوع ریبونوکلئیک اسید ها ( RNA ) می باشد.

انرژی ATP در پیوند های پر انرژی بین گروه های فسفات ذخیره می شود.

ATP دارای دو پیوند پر انرژی است ( چون سه فسفات دارد و بین سه فسفات 2 پیوند می تواند تشکیل شود - پیوند بین فسفات اول و قند ، از نوع پر انرژی نیست)

 

 

+ نوشته شده توسط مهدی عباس نژاد در دوشنبه سیزدهم آذر 1391 و ساعت 10:35 |

آب

آب مایعی است که در 100 درجه سلسیوس می‌جوشد و در 0درجه سلسیوس یخ می‌زند و همچنین آب مایعی بی رنگ، بی بو، بی مزه است که حدود ۷۵٪ یا 3/4 سطح زمین را فرا گرفته.آب در طبیعت به سه نوع جامد(یخ)،مایع(آب)،گاز(بخار)وجود دارد. آب دو سوم جرم بدن انسان فرا گرفته . 97.6% سطح زمین را آب شورفرا گرفته است. آب منبعی تجدیدپذیر است ولی به علت کمبود آب شیرین در دنیا آب ماده ای گرانبها است .

ویژگی‌های غیرعادی آب

1.     جكالي يخ از اب بيشتر است

2.     بالا بودن گرمای تبخیر آب.

3.     بالا بودن ظرفیت گرمایی ویژه آب.

4.     بالا بودن کشش سطحی آب.

عنصر

عنصرها موادی هستند که مواد سازنده آن ها از اتم‌های یکسان تشکیل شده‌اند.

نکته:هر عنصر دارای اتم‌های یکسان است که از نظر حجم، شکل، خواص فیزیکی و شیمیایی مثل هم اند ولی اتم‌های عناصر مختلف از نظر خواص شیمیایی و فیزیکی با یکدیگر متفاوت اند.

فرشید صفری

از به هم پیوستن اتمهای دو یا چند عنصر متفاوت ترکیب حاصل می‌شود مانند آب که ازپیوند اتمهای اکسیژن و هیدروژن حاصل شده‌است ، اکسید جیوه ندافی

نماد شیمیایی عناصر

دانشمندان برای اینکه زبان واحدی برای عناصر ارائه کنند، حرف اول نام لاتین عناصر را به عنوان نماد شیمیایی عنصر انتخاب کرده‌اند.
به دلیل این که برخی از عناصر حرف اول لاتین آنها یکسان است برای برخی از عناصر حرف دوم آن‌ها نیز به صورت کوچک نوشته می‌شود. مثل:Mg توجه داشته باشید که عناصر را با حرف بزرگ نمایش می‌دهند و اگر حروفی کوچک بعد از حروف بزرگ آمد حروف دوم(حروف کوچک) با حروف اول یک عنصر است. مثلا: Al=آلمینیوم

مثال:

K

Ca

Ir

CL

Fe

Na

Pb

Cd

Al

Hg

H

N

P

--

--

فرمول شیمیایی

از کنار هم قرار دادن نماد شیمیایی ۲ یا چند عنصر در کنار هم فرمول شیمیایی به دست می‌آید.
مثال: Ca Co۳

Na N O۳
- هر فرمول شیمیایی بیانگر ۲ مطلب است:
۱- نوع عنصرهای تشکیل دهنده.
۲- تعداد هر عنصر در آن ماده.

پیوند کووالانسی

پیوند کووالانسی از نوع پیوند شیمیایی است که قوی بوده و ۲ اتم را محکم در کنار هم قرار می‌دهد.

نکته:پیوند شیمیایی در مولکول آب از نوع کووالانسی است. پس پیوند شیمیایی در آب محکم و قوی است.

نکته:پیوندهای بین مولکولی در آب از نوع پیوند هیدروژنی است.

علامت پیوند هیدروژنی (...) است.

مولکول قطبی

به مولکول‌هایی قطبی گویند که دارای دو قطب منفی و مثبت هستند.

نکته:مولکول آب مولکولی قطبی است که در آن هیدروژن‌ها (+) و اکسیژن‌ها (-) است.

آزمایش قطبی بودن آب:اگر جسمی با بار منفی را به باریکه‌ای از آب که از جایی می‌ریزد نزدیک کنیم آب منحرف شده و جهت خود را تغییر می‌دهد.

 ساختار مولکول آب

همان طور که در قبل ذکر کردیم، مولکول آب قطبی است و پیوند شیمیایی آن از نوع کووالانسی و پیوند بین مولکولی آن از نوع هیدروژنی است. با توجه به این مطالب ساختار آب خمیده‌است. یعنی عنصر‌های "O" و "H" در یک خط راست نیستند.


ظرفیت گرمایی

مقدار گرمایی است که به یک جسمی داده می‌شود تا دمای آن یک درجه سانتی گراد افزایش یابد

ظرفیت گرمایی ویژه

مقدار گرمایی است که به یک گرم از جسمی داده می‌شود تا دمای آن یک درجه سانتی گراد افزایش یابد

ظرفیت

تعداد پیوند‌های یک اتم با اتم‌های دیگر می‌تواند داشته باشد

مثال:

ظرفیت کربن : C= 4

ظرفیت هیدروژن :H=1

(ویرایش معلم)

حجم آب هنگام یخ زدن بیشتر می‌شود

1.     مولکول آب قطبی است و هر یک از مولکول‌های آب با ۴ مولکول آب دیگر پیوند بین مولکولی هیدروژنی برقرار می‌کند. در نتیجه این امر بین آنها فضاهای خالی ایجاد می‌شود. هنگامی که آب یخ می‌زند این فضاهای خالی در جای خود ثابت می‌ماند و باعث می‌شود حجم آب زیاد شود.

گرمای تبخیر

نکته:گرمای تبخیر آب به مقدار گرمایی که باید به ۱گرم مایعی داده شود که از حالت مایع به بخار تبدیل شود

مولکول‌های آب قطبی اند و نیروهای جاذبهٔ بین مولکولی آن از نوع هیدروژنی است و بسیار محکم و قوی می‌باشند در نتیجه برای شکستن این پیوندهای بین مولکولی قوی و زیاد و تبدیل مایع به بخار انرژی زیادتری لازم است.

نکته:هرچه مقدار گرمای تبخیر مایعی بیشتر باشد نیرو‌های جاذبهٔ بین مولکولی آن قوی تر است.

مثال: گرمای تبخیر ۱گرم الکل ۱۳۶۰ ژول است و گرمای تبخیر ۱گرم کلروفرم ۲۵۰ ژول است.

الف:نیروی جاذبهٔ بین مولکولی در کدام یک قوی تر است چرا؟؟

جواب:الکل، زیرا گرمای تبخیر آن بالاست.

ب:در شرایط یکسان کدام یک زودتر سرد می‌شوند؟

جواب:کلروفرم، زیرا گرمای تبخیر آن کمتر است.[[رده:ذرات سازنده ماده می تواند اتم یا ملکول یا یون باشد برای مثال ذرات سازنده اهن اتم های اهن هستند و ذرات سازنده اب ملکول میباشد و ذرات سازنده نمک یون می باشد]] آلودگی آب توسط کاتیون های سنگین

+ نوشته شده توسط مهدی عباس نژاد در دوشنبه سیزدهم آذر 1391 و ساعت 10:28 |


Powered By
BLOGFA.COM


پروفایل مدیر با سلام خدمت شما بازدیدكننده گرامی ،لطفا برای هرچه بهتر شدن این وب ، ما را از نظرات و پیشنهادات خود آگاه سازید و در بهتر شدن كیفیت مطالب وب یاری رسانید . امید است حداکثر استفاده را از مطالب موجود در آن ببرید